Skip to main content

Eerder informeerden wij u al over het intellectueel eigendomsrecht bij het gebruik van BIM. In dit artikel wordt nader ingegaan op de gevolgen van een recente rechtbankuitspraak op auteursrechtelijke aspecten onder BIM.

Op 10 mei 2017 heeft de Rechtbank Midden-Nederland zich gebogen over de vraag aan wie het auteursrecht op het concept van een bouwsysteem toekwam. Waar draaide het in deze zaak om?

Casus
Eiser in deze zaak is werkzaam als zelfstandig architect. Samen met gedaagde heeft de architect gewerkt aan het ontwerpen van ecologische modulaire bouwsystemen. Gedaagde is eigenaresse van een eenmanszaak, die zich bezighoudt met het leveren van materialen en installaties voor het realiseren van biologische ecologische gebouwen. In het kader van deze samenwerking heeft de architect ontwerpen en tekeningen gemaakt. Deze ontwerpen zijn door gedaagde onder eigen naam gepubliceerd op verschillende sociale mediaplatforms.

Tijdens de kort geding procedure stelt de architect dat de ontwerpen en tekeningen auteursrechtelijk zijn beschermd, en dat gedaagde hier een inbreuk op maakt. In reconventie vordert gedaagde staking van de ongeoorloofde nabootsing van haar bouwsystemen door de architect.

Auteursrecht?
De rechter dient te beoordelen aan wie het auteursrecht toekomt. Het auteursrecht komt namelijk toe aan de maker van een werk. Aangezien de architect de ontwerpen heeft gemaakt, zou hem ook het auteursrecht toekomen.

De rechter stelt echter voorop dat bouwsystemen als concept niet auteursrechtelijk zijn beschermd. Alleen de vormgeving van een dergelijk concept kan auteursrechtelijk worden beschermd, zolang de vormgeving niet (uitsluitend) technisch en functioneel is bepaald. Hiermee wordt bedoeld dat de vormgeving niet alleen moet zijn gebaseerd op een aantal technische en functionele keuzes, maar ook op diverse creatieve keuzes. Pas dan is er sprake van voldoende ”oorspronkelijk karakter” om als intellectuele schepping van eiser te kunnen gelden. Volgens de rechtbank heeft de architect voldoende onderbouwd dat hier sprake van is. De vormgeving van de bouwsystemen is dus auteursrechtelijke beschermd, en het auteursrecht komt toe aan de architect.

Gedaagde betoogt nog tevergeefs dat de ontwerpen van eiser mede zijn gebaseerd op de door haar gegeven technische input. Gesprekken tussen beide partijen zouden een inspiratiebron zijn geweest voor de architect. Hierover oordeelt de rechter dat op ideeën van gedaagde op zichzelf geen auteursrecht rust. Alleen aan de uitwerking van deze ideeën in concrete ontwerpen kan auteursrechtelijke bescherming toekomen, dus de vormgeving.

De rechter komt dan ook tot de conclusie dat de architect als maker van de ontwerpen heeft te gelden, en enig auteursrechthebbende is. Als gevolg hiervan heeft uitsluitend de architect het recht om de ontwerpen openbaar te maken en kan hij gedaagde verhinderen de vormgeving openbaar te maken, ook al heeft gedaagde meegewerkt aan het ontwerp.

BIM
Hoewel partijen in deze zaak geen gebruik maakten van BIM, is de uitspraak illustratief voor het ontstaan van auteursrecht onder BIM. Bij het gebruik van BIM zijn verschillende situaties mogelijk, en is het steeds de vraag wie het auteursrecht op een werk toekomt. Dit kan de architect zijn, de partij die een bouwwerk tot stand brengt of álle betrokken bouwpartners, al dan niet in gezamenlijkheid.

BIM zal in de toekomst (naar verwachting) nog veel stof doen opwaaien. Voor nu bevestigt de uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland dat de architect van een ontwerp inderdaad als enige het auteursrecht toekomt, indien het ontwerp niet ontstaat door gezamenlijke creatieve input van meerdere partijen. Hierbij geldt dat enkel het bespreken van ideeën geen creatieve inbreng in de zin van de Auteurswet is.

Vragen?
Heeft u vragen over de toepassing van BIM in de praktijk, of over het intellectueel eigendomsrecht? Neem dan contact op met ons team Process & aansprakelijkheid of team Gegevensbescherming & privacy.

Februari 2018