Skip to main content

De curator als verwerkingsverantwoordelijke

De curator in faillissement wordt regelmatig geconfronteerd met persoonsgegevens, zoals klantgegevens en gegevens van (oud-)werknemers. Persoonsgegevens zijn beschermd op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en mogen niet zomaar worden verwerkt. Het begrip verwerking is breed en kan bijvoorbeeld bestaan uit het verzamelen, raadplegen, opslaan of gebruiken van persoonsgegevens.

Op basis van de AVG wordt de curator als verwerkingsverantwoordelijke aangewezen en is hij verantwoordelijk voor een rechtmatige, behoorlijke en transparante verwerking van persoonsgegevens. Dit houdt onder meer in dat de curator een grondslag nodig heeft voor iedere verwerking van persoonsgegevens en de verwerking noodzakelijk moet zijn.

Verwerkingsgrondslagen curator

De AVG kent zes verwerkingsgrondslagen, waarvan de toestemming, de taak van algemeen belang en de wettelijke verplichting relevant kunnen zijn voor de curator. Telkens om toestemming vragen aan de betrokkenen is niet handig voor de curator, waardoor al snel de vraag rijst of de curator persoonsgegevens kan verwerken op basis van de taak van algemeen belang of de wettelijke verplichting.

Taak van algemeen belang of wettelijke verplichting?

Op de vraag of de taak van de curator als taak van algemeen belang kwalificeert, lijkt geen duidelijk antwoord te bestaan. Hierdoor is het twijfelachtig of, en zo ja in welke gevallen, een curator zich op een taak van algemeen belang kan beroepen.

Van een wettelijke verplichting van de curator zal niet snel sprake zijn. Om van een wettelijke verplichting te spreken moet sprake zijn van een vast omkaderde verplichting. Dit betekent dat er geen of nauwelijks beleidsruimte mag bestaan voor de curator. Nu de curator bij de uitvoering van zijn taak vaak veel beleidsvrijheid heeft, biedt deze verwerkingsgrond meestal geen uitkomst.

Nu de wettelijke verplichting geen oplossing biedt voor de curator, is de onzekerheid met betrekking tot de vraag of de curator een taak van algemeen belang toekomt problematisch. De curator en betrokkenen kunnen hierdoor niet goed inschatten of verwerking door de curator – waarbij toestemming ontbreekt – (on)rechtmatig is. Voor de curator brengt dit het risico met zich mee dat betrokkenen bijvoorbeeld bezwaar maken tegen de verwerking of een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Concept wetsvoorstel Verzamelwet gegevensbescherming

De eerder geschetste onpraktische situatie is ook bij de wetgever bekend. De wetgever heeft daarom het concept wetsvoorstel Verzamelwet gegevensbescherming (Verzamelwet) in voorbereiding genomen. De Verzamelwet introduceert artikel 68a faillissementswet (Fw), welk artikel de noodzakelijke persoonsgegevensverwerking door de curator bij de uitvoering van zijn taak aanmerkt als een taak van algemeen belang.

Ter verduidelijking geeft lid 2 van het voorgestelde artikel een opsomming van twaalf handelingen die kwalificeren als noodzakelijke persoonsgegevensverwerking bij de uitvoering van de curator zijn taak. Onder de opgesomde handelingen in lid 2 vallen onder meer:

  • het oorzaken- en onregelmatighedenonderzoek;
  • het voortzetten, verkopen of afwikkelen van bedrijfsactiviteiten; en
  • het vervreemden van goederen aan derden.

Van belang is dat de opsomming van handelingen in lid 2 niet uitputtend is en dat ook andere handelingen onder noodzakelijke persoonsgegevensverwerking kunnen vallen. Onduidelijk is echter welke handelingen buiten de in lid 2 genoemde handelingen nog meer noodzakelijk kunnen zijn voor verwerking. In ieder geval dient de curator zich – ook als de betreffende handeling in de opsomming wordt genoemd – af te vragen welke persoonsgegevens noodzakelijkerwijs verwerkt moeten worden.

Tot slot

De Verzamelwet schept meer duidelijkheid voor de curator en betrokkenen door te bepalen dat noodzakelijke persoonsgegevensverwerking door de curator bij de uitvoering van zijn taak een taak van algemeen belang is en een opsomming te geven van handelingen die hieraan voldoen. Wel blijft er onduidelijkheid bestaan over de vraag welke andere handelingen dan genoemd in de opsomming noodzakelijk kunnen zijn voor de persoonsgegevensverwerking.

Vooralsnog is niet bekend wanneer de Verzamelwet in werking zal treden. De Verzamelwet zal eerst door de Tweede en Eerste Kamer behandeld en aangenomen moeten worden voordat deze in werking kan treden. Tot dat moment, maar ook erna, doet de curator er verstandig aan bedacht te zijn op zijn verwerkingsgrondslag, deze goed te motiveren en zo nodig toestemming aan de betrokkenen te vragen om bezwaren en klachten van betrokkenen te voorkomen.

Meer informatie

Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Neem dan contact op met Robbert van Roij of een van onze andere leden van het team Insolventie en Herstructurering van Boels Zanders Advocaten. 

 

Maart 2022