Perikelen rond pensioendatum bij internationale contracten

Sinds 1 juli 2015 mag een werkgever naar Nederlands recht zonder verdere verplichtingen een arbeidsovereenkomst opzeggen vanwege het feit dat een werknemer de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Maar hoe zit dit indien een “buitenlandse” werkgever de arbeidsovereenkomst opzegt tegen een in dat land geldende andere pensioengerechtigde leeftijd, terwijl de werknemer zijn werkzaamheden al die tijd in Nederland heeft verricht? Welke rechter is in zo’n geval bevoegd en welk recht is van toepassing?

De kwestie
Over deze casuïstiek heeft het Gerechtshof Amsterdam zich uitgelaten op 28 november 2017. Het ging in casu om een 62-jarige leraar met zowel de Marokkaanse als de Nederlandse nationaliteit die sinds 1985 in dienst was bij het Koninkrijk Marokko. Sinds 1 april 1986 verricht hij werkzaamheden in Nederland. In 2011 hebben Stichting Hassan II, gevestigd op het consulaat in Nederland, en werknemer een arbeidsovereenkomst ondertekend, waarin staat dat werknemer sinds 1992 in dienst is bij werkgever. Verder staat er in de arbeidsovereenkomst dat ieder geschil voortvloeiend uit de arbeidsovereenkomst wordt voorgelegd aan de bevoegde rechter in Rabat, Marokko. Per 1 september 2015 heeft Stichting Hassan II de arbeidsovereenkomst opgezegd omdat werknemer de in Marokko geldende pensioengerechtigde leeftijd van 60 jaar had bereikt. Werknemer stelt dat de opzegging vernietigbaar is en vordert voor de Nederlandse rechter doorbetaling van salaris tot hij zijn in Nederland geldende AOW-pensioensdatum heeft bereikt. Hij vordert dit zowel van het Koninkrijk Marokko als van de Stichting Hassan II.

In eerste aanleg heeft de kantonrechter de vorderingen tegen het Koninkrijk Marokko afgewezen, nu sprake was van een arbeidsovereenkomst met Stichting Hassan II. Ten aanzien van Stichting Hassan II heeft de kantonrechter de opzegging van de arbeidsovereenkomst vernietigd en Stichting Hassan II veroordeeld tot betaling van het gebruikelijke loon. Daarnaast oordeelt de kantonrechter dat Stichting Hassan II de werknemer in principe tot aan de in Nederland geldende AOW-leeftijd tot zijn werk moet toelaten.

Zowel Stichting Hassan II als de werknemer zijn het niet eens met het oordeel van de kantonrechter en stellen ieder afzonderlijk hoger beroep in bij het Gerechtshof in Amsterdam. Stichting Hassan II is het niet eens met de beslissing dat zij in principe loon dient te blijven betalen tot aan de Nederlandse AOW-gerechtigde leeftijd van Werknemer. De werknemer is het niet eens met de afwijzing van zijn vordering tegen het Koninkrijk Marokko. De vragen die het hof moet beantwoorden is of de kantonrechter wel bevoegd was om een oordeel te geven over het geschil en of de kantonrechter het Nederlands recht terecht heeft toegepast.

Bevoegde rechter (forumkeuze)
Stichting Hassan II stelt dat de Nederlandse rechter zich ten onrechte bevoegd heeft verklaard, omdat het consulaat niet kan gelden als een vestiging in Nederland van de Stichting. Het hof verwerpt deze stelling, omdat een werkgever die geen woonplaats heeft op het gebied van een lidstaat kan worden opgeroepen voor het gerecht van de plaats waar de werknemer gewoonlijk werkt of heeft gewerkt. In het onderhavige geval waarin de werkzaamheden van werknemer in Amsterdam werden verricht kan Stichting Hassan II dan ook voor de Nederlandse rechter worden opgeroepen. Ook het beding in de arbeidsovereenkomst dat de ieder geschil voortvloeiend uit de arbeidsovereenkomst dient te worden voorgelegd aan de bevoegde rechter in Rabat, helpt Stichting Hassan II niet. Dit zogenaamde forumkeuze beding is nietig. In arbeidsovereenkomsten is een afspraak over welke rechter bevoegd is over een geschil te oordelen, alleen geldig indien die afspraak is gemaakt, nadat het geschil is gerezen.

Toepasselijk recht
Het hof is daarnaast van oordeel dat een keuze welk recht van toepassing is uitdrukkelijk moet zijn gedaan, of duidelijk moet blijken uit de bepalingen van de arbeidsovereenkomst of de omstandigheden van het geval. Dat een bevoegde rechter is gekozen is één van de factoren waarmee rekening gehouden moet worden om vast te stellen of een duidelijke rechtskeuze is gemaakt, maar is op zichzelf onvoldoende om een dergelijke rechtskeuze aan te nemen. Daarbij komt dat het forumkeuzebeding in dit geval nietig is, omdat het is afgesproken voordat het geschil gerezen is, zodat daaraan minder betekenis toekomt. Bij gebreke van een duidelijke keuze voor een toepasselijk recht oordeelt het hof dat de arbeidsovereenkomst een kennelijk nauwere band heeft met Nederland dan met Marokko. Er zijn weliswaar factoren die wijzen op een band met Marokko, maar deze omstandigheden wegen minder zwaar dan het feit dat werknemer zijn werkzaamheden zeer langdurig, namelijk sinds 1986, alleen in Nederland heeft uitgevoerd. Aldus komt het hof tot de conclusie dat Nederlands recht van toepassing is. Bij deze afweging speelt het beschermingsbeginsel een belangrijke rol.

Vordering tegen Koninkrijk Marokko
Werknemer stelt dat de arbeidsovereenkomst tussen hem en Stichting Hassan II een voortzetting vormt van zijn eerdere dienstbetrekking met het Koninkrijk Marokko. Hij stelt nimmer de wil te hebben gehad om een arbeidsovereenkomst te sluiten met Stichting Hassan II. Hierbij voert hij aan dat hij de schriftelijke arbeidsovereenkomst onder dwang heeft ondertekend en het Koninkrijk Marokko onverminderd via de Stichting als werkgever inhoud aan de arbeidsovereenkomst is blijven geven. Het hof overweegt dat de Nederlandse rechter slechts over verbintenissen uit de arbeidsovereenkomst kan oordelen, indien tussen werknemer en het Koninkrijk Marokko een arbeidsovereenkomst bestaat. Dit staat in de artikelen 20-23 van de Herschikte EEX Verordening. Het begrip arbeidsovereenkomst wordt in deze artikelen niet gedefinieerd. Of sprake is van een arbeidsovereenkomst toets het hof aan de uitleg van dit begrip, die voor alle EU-lidstaten gemeenschappelijk is. Het hof komt tot de conclusie dat er in dit geval geen arbeidsovereenkomst bestaat tussen Koninkrijk Marokko en werknemer, omdat de werknemer onvoldoende argumenten heeft aangevoerd dat sprake is van een gezagsverhouding tussen hem en het Koninkrijk Marokko.

Het hof heeft daarom geen rechtsmacht om over de vorderingen tegen het Koninkrijk Marokko te oordelen en verklaart zich onbevoegd.

Conclusie
Deze uitspraak maakt weer duidelijk hoe belangrijk het is om duidelijke afspraken over het toepasselijke recht te maken in arbeidsovereenkomsten met internationale aspecten. En als er een geschil ontstaat, waarbij een rechter wordt gevraagd het verlossende woord te spreken, omdat het niet in onderling overleg kan worden opgelost, tijdig en goed te verifiëren welke rechter bevoegd is.

Meer informatie
Heeft u vragen over dit onderwerp? Wilt u meer informatie? Neemt u dan contact op met de advocaten van team Arbeidsrecht of onze International Desk. Zij zijn u graag van dienst.

Augustus 2018

716 
Ik help u graag verder
Maruca Overdijk
Partner
Meest gelezen
  • ‘Kopietje paspoort’
  • ‘Oude’ pandeigenaren versus nieuw...
  • “Als lekkerste getest” niet...
  • “Detachering” leerling is verwijdering
  • (Tucht)procedures en wijziging Wet BIG: meer...

Wij gebruiken cookies om u de beste online ervaring te bieden. Door akkoord te gaan, accepteert u het gebruik van cookies in overeenstemming met ons cookiebeleid.

Privacy Settings saved!
Privacy-instellingen

Wanneer u een website bezoekt, kan het informatie in uw browser opslaan of ophalen, meestal in de vorm van cookies. Beheer hier uw persoonlijke Cookie Services.

Deze cookies zijn nodig om de website te laten functioneren en kunnen niet worden uitgeschakeld in onze systemen.

In order to use this website we use the following technically required cookies
  • wordpress_test_cookie
  • wordpress_logged_in_
  • wordpress_sec

Omwille van de prestaties gebruiken we Cloudflare als een CDN-netwerk. Hiermee wordt een cookie "__cfduid" opgeslagen om beveiligingsinstellingen per client toe te passen. Deze cookie is strikt noodzakelijk voor de beveiligingsfuncties van Cloudflare en kan niet worden uitgeschakeld.
  • __cfduid

Geen toestemming
Wel toestemming