Valkuilen bij een beroep op opschorting: bestaat er wel voldoende samenhang tussen de vorderingen?

In een eerder artikel ben ik ingegaan op de (in de meeste gevallen) vereiste opeisbaarheid van de eigen vordering op de wederpartij bij een beroep op opschorting door de schuldenaar. Als de wederpartij niet als eerste dient te presteren, kan dit betekenen dat onterecht een beroep op opschorting wordt gedaan. Dat mag een valkuil genoemd worden, want onterechte opschorting leidt in beginsel direct (zonder ingebrekestelling) tot het verzuim van de schuldenaar, waardoor hij schadeplichtig wordt en de wederpartij de overeenkomst kan ontbinden.

Valkuil: voldoende samenhang
In dit artikel behandel ik een andere valkuil bij opschorting: het vereiste dat tussen de vordering van de wederpartij en de eigen vordering op de wederpartij “voldoende samenhang” dient te bestaan. Wordt de nakoming van de verbintenis jegens de wederpartij opgeschort op grond van een eigen vordering die daarmee onvoldoende samenhangt, dan is de opschorting onterecht (met alle gevolgen van dien).

Vereisten opschorting
In een notendop geef ik eerst de gebruikelijke vereisten voor opschorting weer (cumulatief): (i) de vordering op de wederpartij is opeisbaar, (ii) de wederpartij komt haar verplichtingen niet na, (iii) de verplichtingen van de schuldenaar staan tegenover die van de wederpartij of hebben daarmee voldoende samenhang en (iv) de omvang van de opschorting van die verplichtingen door de schuldenaar staat in een proportionele verhouding tot de vordering op de wederpartij.

Connexiteit: tegenover elkaar staande verplichtingen of voldoende samenhang
Niet altijd doet het vereiste van voldoende samenhang zich (dus) voor. Bij verplichtingen die “tegenover elkaar staan”, zoals de overdracht van een woonhuis door de verkoper tegenover betaling van de koopsom door de koper, is altijd sprake van de vereiste connexiteit. De proportionaliteit van de concrete opschorting kan daar dan nog slechts afbreuk aan doen.

Vorderingen tussen partijen staan echter niet altijd tegenover elkaar. Denk bijvoorbeeld aan een vordering van een aannemer op diens opdrachtgever tot betaling van enkele facturen aangaande bouwproject B, terwijl die opdrachtgever van die aannemer herstel te vorderen heeft van opleverpunten aangaande bouwproject A. In die gevallen moet eerst beoordeeld worden of de vorderingen voldoende met elkaar samenhangen en zo ja, of de voorliggende opschorting proportioneel is (bijvoorbeeld: of de hoogte van het factuurbedrag dat wordt achtergehouden totdat is hersteld in verhouding staat tot de omvang en ernst van de opleverpunten).

Voldoende samenhang: dezelfde rechtsverhouding of regelmatig zaken gedaan (niet-limitatief)
De wet geeft, niet-limitatief, aanknopingspunten voor het voldoende samenhang-vereiste. Van voldoende samenhang “kan” sprake zijn indien de vorderingen voortvloeien uit dezelfde overeenkomst, ongeacht de aard van die verbintenissen (zoals nakoming of schadevergoeding). Ook kan daarvan sprake zijn als partijen regelmatig met elkaar hebben gecontracteerd, zodat een zekere mate van continuïteit in hun relatie bestaat. Omdat enerzijds uit de omstandigheden van het geval ook kan volgen dat voldoende samenhang desondanks ontbreekt, terwijl anderzijds de aanknopingspunten niet-limitatief zijn, moet steeds per geval worden beoordeeld of aan het vereiste wordt voldaan.

Voldoende samenhang: jurisprudentie
Doordat de omstandigheden van het geval sterk bepalend zijn, biedt vooral de rechtspraak inzicht omtrent het (on)voldoende samenhangen van de vorderingen. Daaruit kan met betrekking tot het voorbeeld van de aannemer en de opdrachtgever, die ten aanzien van meerdere bouwprojecten contracteren, worden opgemaakt dat vrijwel altijd van voldoende samenhang sprake zal zijn indien de projecten zijn geregeld in één overeenkomst. Indien van afzonderlijke overeenkomsten sprake is, is voldoende samenhang minder vanzelfsprekend, maar wijst het feit dat inhoudelijk van een zelfde soort overeenkomst sprake is wel in die richting. Dit geldt te meer indien partijen vaste zakenrelaties zijn die (eerder) meermaals met elkaar hebben gecontracteerd, zeker indien er daardoor een bepaalde volgtijdelijkheid bestaat tussen de bij de opschorting betrokken overeenkomsten. “Harde” regels zijn echter niet te geven. Om (toch) tot een correct oordeel te komen kan als uitgangspunt de vraag worden gesteld of het in het concrete geval zo is dat de ene partij in strijd met de redelijkheid en billijkheid zou handelen indien zij de andere partij tot nakoming zou willen dwingen zonder nakoming van haar eigen verbintenis aan te bieden. Moet die vraag bevestigend beantwoord worden, dan zal voldoende samenhang in de regel aanwezig zijn.

Conclusies en aanbevelingen voor de praktijk
Voorop staat dat bij opschorting van uw eigen verplichtingen altijd nauwkeurig moet worden beoordeeld of aan alle daarvoor geldende vereisten is voldaan. Indien de eigen verplichtingen niet “tegenover” de eigen vordering op de wederpartij staan, luistert deze beoordeling extra nauw. Een valkuil is dan dat wordt opgeschort terwijl uw eigen vordering onvoldoende samenhangt met de eigen verplichting. Daardoor treedt in beginsel verzuim in, waardoor u schadeplichtig wordt en de wederpartij de overeenkomst kan ontbinden. Let er daarom op dat aan de hand van alle omstandigheden van het voorliggende geval wordt beoordeeld of er overtuigende aanknopingspunten bestaan om voldoende samenhang aan te nemen. Van voldoende samenhang kan met name sprake zijn indien de vorderingen voortvloeien uit één overeenkomst of indien uw wederpartij een vaste zakenrelatie is, waarmee u (eerder) meermaals heeft gecontracteerd, bij voorkeur op inhoudelijk hetzelfde gebied.

Komt uw wederpartij niet na en overweegt u een beroep te doen op opschorting? Neem voor beoordeling van de mogelijkheden contact op met Wouter Smits of een van de andere advocaten van team Vastgoedrecht. Zij zijn u graag van dienst.

 

Januari 2019

6856 
Ik help u graag verder
Wouter Smits
Advocaat
Meest gelezen
  • ‘Kopietje paspoort’
  • ‘Oude’ pandeigenaren versus nieuw...
  • “Als lekkerste getest” niet...
  • “Detachering” leerling is verwijdering
  • (Tucht)procedures en wijziging Wet BIG: meer...

Wij gebruiken cookies om u de beste online ervaring te bieden. Door akkoord te gaan, accepteert u het gebruik van cookies in overeenstemming met ons cookiebeleid.

Privacy Settings saved!
Privacy-instellingen

Wanneer u een website bezoekt, kan het informatie in uw browser opslaan of ophalen, meestal in de vorm van cookies. Beheer hier uw persoonlijke Cookie Services.

Deze cookies zijn nodig om de website te laten functioneren en kunnen niet worden uitgeschakeld in onze systemen.

In order to use this website we use the following technically required cookies
  • wordpress_test_cookie
  • wordpress_logged_in_
  • wordpress_sec

Omwille van de prestaties gebruiken we Cloudflare als een CDN-netwerk. Hiermee wordt een cookie "__cfduid" opgeslagen om beveiligingsinstellingen per client toe te passen. Deze cookie is strikt noodzakelijk voor de beveiligingsfuncties van Cloudflare en kan niet worden uitgeschakeld.
  • __cfduid

Geen toestemming
Wel toestemming